Wat kun je doen als je moeite hebt met autoriteit?

Soms gebeurt het ineens. Iemand zegt iets met een bepaalde toon. Een leidinggevende kijkt je boos aan. Een arts luistert niet naar jouw vraag en praat door. Iemand kapt je halverwege je zin af. En daar is het ineens. Je hart gaat sneller. Je hoofd raakt vol. Of juist helemaal leeg. Je kunt niet meer fatsoenlijk denken. Je voelt spanning in je keel, je borst, je buik.

Achteraf denk je: waarom reageerde ik hier zo op? Alsof je even niet meer jezelf was. Misschien herken je dat. Dat je bij mensen met gezag sneller dichtklapt. Of juist meer gaat uitleggen. Dat je gaat pleasen. Of stilvalt. Of diep vanbinnen boos wordt, terwijl de situatie op zichzelf voor de rest vrij rustig is.

Dan is er waarschijnlijk iets in jou geraakt. Oud zeer. Van vroeger. Van iemand die macht over jou had en jou gekwetst heeft daarmee. 

Samenvatting

Wat kun je doen als je moeite hebt met autoriteit? In deze blog lees je waarom leidinggevenden, artsen of andere gezaghebbende mensen soms een heftige reactie in je kunnen oproepen. Je ontdekt hoe oude ervaringen met macht en afkeuring zich kunnen vastzetten in je lichaam, waardoor je nu sneller bevriest, gaat pleasen, stilvalt of juist boos wordt. Ook lees je hoe vechten, vluchten, bevriezen en pleasen werken, hoe dit eruit kan zien in het dagelijks leven en waarom je reactie vaak meer met vroeger te maken heeft dan met het moment zelf.

Daarnaast geeft deze blog concrete handvatten om dit patroon stap voor stap te doorbreken. Je leert jezelf vragen te stellen, signalen in je lichaam te herkennen, jezelf bevestiging te geven, maar ook hoe je je grenzen aan kunt geven en hoe je je beter kunt voorbereiden op gesprekken met bijvoorbeeld een leidinggevende of arts. Zo krijg je meer inzicht in je reactie op autoriteit en leer je hoe je rustiger en helderder kunt blijven en dichter bij jezelf.

Waarom gezag soms zoveel in je losmaakt

Een leidinggevende. Een docent. Een arts. Ze staan allemaal 'boven' je. Ze hebben invloed. Macht. Een stem die zwaarder lijkt te wegen dan die van jou. Ze kunnen dingen zeggen of doen waardoor jij van streek raakt. Omdat dat wat zij zeggen of doen jou kan herinneren aan vroegere ervaringen.

En daarin is je lichaam vaak sneller dan je hoofd. Voordat je het doorhebt, gaat je hart al als een razende tekeer. Voel je je boos worden. Of verdrietig. Gespannen. Het is een reactie van vroeger. Een reactie van vroeger op die bepaalde blik. Die toon. Die stemverheffing. Die houding. Je lichaam slaat dan alarm. Het voelt zich niet meer veilig. Ook al is het niet dezelfde persoon als vroeger die jou pijn heeft gedaan, je lichaam reageert. Die wil jou weer in veiligheid brengen.

Hoe zo’n reactie eruit kan zien

Zo’n reactie is niet altijd groot of zichtbaar. Soms is hij juist heel stil. Bij de een zie je het meteen. Bij de ander speelt het zich volledig vanbinnen af.

Je kunt bijvoorbeeld:

• stilvallen terwijl je eigenlijk iets wilt zeggen
• overdreven meegaand worden
• bang zijn om iets verkeerd te doen
• eindeloos gaan uitleggen of verdedigen
• dagen piekeren over een kort gesprek (en dan ineens wel heel goed weten wat je had moeten zeggen)
• uitstellen uit angst voor afkeuring
• plots fel of boos reageren

Dat lijkt dan misschien op onzekerheid. Maar vaak zit er meer onder. Het is meestal niet de situatie van nu die de reactie van je lichaam oproept, maar de herinnering aan vroegere ervaringen met mensen die macht over jou hadden.

Onze eerste ervaringen met gezag

Onze eerste ervaring met gezag hebben we meestal al vroeg. Thuis. Op school. Bij de mensen van wie je afhankelijk bent. Je vader, moeder, opa, oma, juf of meester.

Als jouw vader, moeder of een andere belangrijke volwassene in je leven onvoorspelbaar was, erg kritisch, emotioneel afwezig of snel boos, dan heeft gezag niet veilig gevoeld. Je lichaam heeft dat opgeslagen. En conclusies uit getrokken. Gezag is niet veilig. Gezag is spannend. Ik moet oppassen. Ik moet mijn mond houden. Ik moet niet lastig zijn. Ik moet het goed doen. Ik mag niet te veel ruimte innemen.

Dat soort conclusies draag je met je mee zonder dat je het doorhebt, vaak jarenlang. En dan sta je als volwassene tegenover een manager of arts die net zo'n blik geeft als je boze moeder en reageert je lichaam gelijk alsof je opnieuw dat afhankelijke kind bent, zonder dat jij precies weet waarom.

Vechten, vluchten, bevriezen of pleasen

Die reactie komt doordat je niet alleen in je gedachten reageert, maar ook omdat je zenuwstelsel erop reageert. Als je vroeger hebt geleerd dat afkeuring, boosheid of afstand onveilig voelde, dan slaat je zenuwstelsel daar nu nog steeds op aan. Je adrenaline schiet omhoog en je lichaam maakt zich klaar om te vechten, vluchten of te bevriezen. Of het wil pleasen.

Je voelt dan bijvoorbeeld:

• spanning in je borst
• een dichte keel
• trillen of zweten
• een leeg hoofd
• boosheid
• de neiging om 'ja' te zeggen terwijl je 'nee' voelt (pleasen)

Dat is een oud overlevingsmechanisme wat in werking treedt. Het probeert je te beschermen, in veiligheid te brengen. Als je dat eenmaal weet, kun je er wat aan doen.

Hoe ziet dat eruit in het dagelijks leven?

Op je werk kan het bijvoorbeeld betekenen dat je niet om loonsverhoging durft te vragen, terwijl je daar eigenlijk alle reden toe hebt. Dat je een mail aan een leidinggevende urenlang blijft herschrijven. Of dat je iets maar blijft uitstellen. Niet omdat het moeilijk is, maar omdat je bang bent voor de reactie.

Bij een arts of specialist kan het betekenen, dat je over je grenzen heen laat gaan. Dat je niks zegt, terwijl iets niet goed voelt. Dat je achteraf denkt: waarom heb ik daar niet gewoon iets van gezegd?

In vriendschappen of groepen kan het ook spelen. Bijvoorbeeld als een persoon altijd bepaalt wat er gebeurt en jij daar sterk op reageert. Je voelt irritatie, spanning of machteloosheid en begrijpt niet goed waarom het je zo raakt.

Vaak gaat het dan niet over die persoon, maar wordt een negatieve ervaring met een gezaghebbend persoon uit je verleden opgeroepen en reageert je lichaam daarop. 

Hoe je dit patroon stap voor stap kunt doorbreken

Het goede nieuws is dat je dit patroon kunt doorbreken. Je afvragen waar je reactie vandaan komt, dat is het begin. Wat je daarna kunt doen:

1. Stel jezelf drie vragen

Als je merkt dat je reactie groter is dan de situatie, sta dan even stil en vraag jezelf af:

• Aan wie doet deze persoon mij denken?
• Wanneer heb ik dit eerder zo gevoeld?
• Wat voelt hier zo bekend aan?

Deze vragen helpen je om te bepalen waarom je lichaam zo reageert.

2. Benoem wat er gebeurt

Benoem wat er in je lichaam gebeurt op dat moment. Bijvoorbeeld:

• Ik voel me gespannen.
• Ik voel me benauwd
• Mijn hart gaat tekeer.

Zodra je dat opmerkt, maak je contact met je lichaam en wordt het vaak al iets kalmer.

3. Geef jezelf de bevestiging waar je op wacht

In plaats van die bevestiging van de mensen om je heen te blijven verwachten, kun je ook jezelf die bevestiging geven. Je maakt je daarmee minder afhankelijk van de reactie van andere mensen.

Denk bijvoorbeeld aan zinnen als:

• Mijn vragen zijn terecht.
• Ik mag om duidelijkheid vragen.
• Ik hoef mezelf niet kleiner te maken.
• Mijn grens doet ertoe.
• Ik mag ruimte innemen.

Zij zijn ook maar mens, net als jij. En jij hebt net zoveel recht op jouw vragen, jouw grenzen en jouw ruimte als zij. 

4. Oefen met grenzen aangeven

Je hoeft niet meteen een groot gesprek aan te gaan. Begin klein. Als een arts haast heeft, zeg dat je nog twee vragen hebt. Als een overleg onduidelijk is, vraag wat precies de bedoeling is.

Blijf ondertussen jezelf die bevestigingen geven uit stap 3. Zo leert je systeem langzaam maar zeker: mijn stem mag ook gehoord worden. Ik mag mijn ruimte innemen. Ik mag er zijn.

5. Neem rust & ontspanning serieus

Als je lichaam moe of overspannen is, wordt helder denken en rustig blijven lastig. Neem daarom rust en ontspanning serieus. Plan het bewust in. Geef het prioriteit. Als jij jouw lichaam en geest de rust en ontspanning geeft die het nodig heeft, zal het ook rustiger reageren.

Ben je toch weer in een gespannen situatie terechtgekomen? Dan kun je je lichaam ook kalmeren door een ademhalingsoefening te doen:

• adem rustig 4 tellen in door je neus
• houd 7 tellen vast
• adem 8 tellen rustig weer uit (door je neus)

Herhaal dit 2 tot 3 keer totdat je je rustiger voelt.

Zet beide voeten bewust op de grond. Voel de grond onder je voeten. Ontspan je kaken. Laat je schouders zakken. Voel de stoel onder je. Kijk om je heen. Laat je lichaam merken: ik ben hier, nu. Niet daar, toen.

Bereid je voor op een gesprek

Heb je een gepland gesprek met een leidinggevende of een arts of ander gezaghebbend persoon? Het kan dan helpen om van tevoren al wat woorden klaar te hebben. Dat neemt vaak al iets van de spanning weg, waardoor de kans dat je rustig blijft iets groter is.

Je vindt hieronder een aantal voorbeeldzinnen die je zou kunnen gebruiken.

Bij een leidinggevende

• Ik wil graag helder hebben wat je precies van mij verwacht.
• Dank je voor je feedback. Wat heeft nu prioriteit?
• Ik wil dit goed doen, maar ik heb wel duidelijkheid nodig.

Bij een arts of specialist

• Ik heb nog twee vragen voordat we afronden.
• Ik wil eerst goed begrijpen wat mijn opties zijn.
• Ik voel me nog niet prettig bij deze stap en wil meer uitleg.

In een groep

• Ik wil graag dat er ook ruimte is voor ieders inbreng.
• Dit past voor mij niet, dus ik sla over.
• Ik hoor wat je zegt, maar ik wil ook even mijn voorkeur uitspreken.

Eenvoudig en duidelijk. Geen extra uitleg nodig. Jouw stem mag ook gehoord worden. Jij mag ook je ruimte innemen. Jij mag ook je vragen stellen. 

Geef jezelf de ruimte

Het kleine meisje of jongetje in jou mag er zijn. Dat deel heeft vaak lang geprobeerd je te beschermen. Maar het hoeft niet meer alles over te nemen. Jij bent nu volwassen. Jij mag nu kiezen. Jij mag vragen stellen. Jij mag tijd nemen. Jij mag nee zeggen. Jij mag weggaan als iemand je niet met respect behandelt. Jij mag opkomen voor wat eerlijk is. Jij mag blijven staan.

Je verleden kan verklaren waarom je soms zo reageert, maar het hoeft niet meer te bepalen hoe je verder leeft. Jij bent niet meer dat kleine mensje van toen.

Je bent hier. Nu.

En jij mag ruimte innemen. Precies zoals je bent.

Vragen?

Heb je vragen over deze blogpost? Stuur me gerust een mail: mirjam@studiokarakteristique.nl.

💛

Mirjam